Loading...
Skip to main content

TS. Nguyễn Trí Tuệ, Chánh án TAND tỉnh Bắc Ninh: Việc phát triển án lệ là phù hợp với chiến lược cải cách tư pháp

(13/09/2013 10:56)

Đối với TAND địa phương, để làm tốt công tác xét xử các loại vụ án, ngoài việc căn cứ vào các quy định của pháp luật còn phải bám sát vào các hướng dẫn của TANDTC để áp dụng pháp luật một cách thống nhất.

Về vấn đề này, phóng viên đã trao đổi với TS. Nguyễn Trí Tuệ, Chánh án TAND tỉnh Bắc Ninh.

 PV: Ông đánh giá như thế nào về công tác hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật của TANDTC? 

 Tiến sĩ Nguyễn Trí Tuệ: Trong những năm qua, Quốc hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội đã ban hành một số lượng lớn các văn bản Luật, Bộ luật, Nghị quyết nhằm đáp ứng yêu cầu điều chỉnh kịp thời các quan hệ phát sinh trong đời sống xã hội. Tuy nhiên, ở nước ta hiện nay những văn bản quy phạm pháp luật do Quốc hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội ban hành vẫn mang tính chất là Luật khung và có tính khái quát cao. Vì vậy để pháp luật có thể đi vào cuộc sống và đạt được hiệu quả, chất lượng thì đòi hỏi cần có sự hướng dẫn thi hành của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. 

 Hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật là một trong những nhiệm vụ quan trọng của TANDTC, được Luật Tổ chức TAND năm 2002 quy định nhằm đảm bảo cho việc áp dụng pháp luật được thuận lợi, hiệu quả và thống nhất. Với chức năng, nhiệm vụ của mình, trong thời gian qua lãnh đạo TANDTC, Hội đồng Thẩm phán TANDTC đã chủ động, tích cực ban hành nhiều văn bản hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật như Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán TANDTC; phối hợp với các ngành hữu quan ban hành Thông tư liên tịch… Trước khi ban hành các văn bản, TANDTC đều lấy ý kiến góp ý của các đơn vị liên quan và các TAND địa phương. Do vậy, chất lượng của văn bản được đảm bảo, phù hợp với thực tiễn, góp phần quan trọng cho các cấp Toà án áp dụng pháp luật được đúng đắn và thống nhất; tạo điều kiện tốt cho TAND địa phương nâng cao được chất lượng và hiệu quả giải quyết các loại vụ án  như tinh thần Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ chính trị về chiến lược CCTP đến năm 2020. 

  PV: Vậy công tác này có còn những gì bất cập, thưa ông? 

 Tiến sĩ Nguyễn Trí Tuệ: Thời gian qua, công tác hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật của TANDTC đã được thực hiện tích cực, có hiệu quả, đảm bảo chất lượng, nhưng có thời điểm còn chậm hoặc chưa đầy đủ nên chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn hiện nay, dẫn đến nhận thức của các chủ thể về các quy định nhiều khi còn chủ quan, suy diễn và không thống nhất. Dưới góc độ là Toà án địa phương, chúng tôi thấy cũng còn có những vấn đề, lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực giải quyết các vụ án hành chính đang gặp khó khăn nhất định và có trường hợp còn lúng túng trong việc áp dụng pháp luật. 

 Mặt khác, hệ thống pháp luật của nước ta đang trong quá trình hoàn thiện, vẫn còn có những quy định chung chung, trừu tượng, chưa cụ thể, chưa rõ ràng. Do đó, trên thực tế có những vụ án có cùng nội dung, tính chất nhưng đường lối xét xử ở các cấp Toà án lại khác nhau, ảnh hưởng đến chất lượng giải quyết, xét xử các loại vụ án. Do vậy, trong thời gian tới chúng tôi đề nghị lãnh đạo TANDTC, Hội đồng Thẩm phán TANDTC tiếp tục quan tâm, tăng cường hơn nữa công tác hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cho các cấp Toà án.

 PV: Để khắc phục những bất cập nêu trên, theo ông cần phải có giải pháp hữu hiệu nào?

 Tiến sĩ Nguyễn Trí Tuệ: Cho dù chúng ta có xây dựng được hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, đồng bộ chăng nữa thì pháp luật cũng sẽ không bao giờ bao quát hết được những tình huống pháp lý phát sinh cần điều chỉnh. Nhưng chúng ta cũng không thể lấy lý do pháp luật chưa quy định để không xem xét, giải quyết những vấn đề pháp lý phát sinh. Trong khi đó, nếu án lệ được ban hành sẽ bổ khuyết, khắc phục được lỗ hổng này của pháp luật. Bởi lẽ, án lệ chính là những bản án, quyết định mẫu mực, chứa đựng các nguyên tắc, hướng dẫn hoặc lập luận về các vấn đề pháp lý phát sinh và cách thức áp dụng pháp luật để giải quyết các vấn đề pháp lý đó trong các vụ án cụ thể. Vì vậy, việc xây dựng và ban hành án lệ đối với công tác giải quyết, xét xử các loại vụ án là hết sức cần thiết và có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hiện nay.

 Qua nghiên cứu kinh nghiệm của một số nước trên thế giới như Úc, Nhật Bản… thì án lệ ở các nước này đều đã phát huy tác dụng tốt, có ý nghĩa, vai trò và giá trị rất lớn trong việc bảo vệ đầy đủ, kịp thời các quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Do vậy, chúng ta có thể tham khảo khi xây dựng và phát triển án lệ ở Việt Nam.

 PV: Như vậy, việc phát triển án lệ ở Việt Nam là rất cần thiết và phù hợp với chiến lược CCTP?

 Tiến sĩ Nguyễn Trí Tuệ: Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 2/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đã xác định “… TANDTC có nhiệm vụ phát triển án lệ…”. Trên cơ sở đó, ngày 31/10/2012, Chánh án TANDTC đã ban hành Quyết định số 74/QĐ-TANDTC phê duyệt Đề án phát triển án lệ của TANDTC, trong đó xác định: Án lệ là Quyết định giám đốc thẩm của Hội đồng Thẩm phán TANDTC và Quyết định giám đốc thẩm của các Toà chuyên trách TANDTC được Hội đồng Thẩm phán TANDTC thông qua. Các Quyết định giám đốc thẩm này trong đó chứa đựng sự giải thích, lập luận cho một hoặc một số văn bản quy phạm pháp luật về một vấn đề pháp lý đặt ra nhưng chưa được văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật đề cập, hoặc tuy có đề cập nhưng còn chung chung, thiếu tính cụ thể hoặc có mâu thuẫn.

 Mục tiêu tổng quát của việc phát triển án lệ là nhằm nâng cao chất lượng các bản án, quyết định của Toà án các cấp, góp phần đảm bảo việc áp dụng pháp luật đúng đắn, thống nhất, bảo đảm sự bình đẳng của các tổ chức và công dân trước pháp luật. Quan điểm chỉ đạo và nguyên tắc ban hành, áp dụng án lệ là: TANDTC có thẩm quyền ban hành án lệ khi chưa có Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán TANDTC về hướng dẫn áp dụng pháp luật về vấn đề liên quan. Chúng tôi thấy rằng, việc xác định án lệ, giá trị của án lệ, quan điểm, nguyên tắc về ban hành án lệ như TANDTC đã thể hiện trong Đề án là hoàn toàn phù hợp với bối cảnh, điều kiện của nước ta; việc phát triển án lệ là nhu cầu cấp bách hiện nay, phù hợp với chiến lược cải cách tư pháp. Do đó, đề nghị Uỷ ban sửa đổi Hiến pháp năm 1992 nghiên cứu, bổ sung quy định của Hiến pháp việc TANDTC có nhiệm vụ Ban hành án lệ theo đúng tinh thần Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị, để việc phát triển án lệ ở nước ta có đầy đủ cơ sở pháp lý thực hiện.

Nguồn: congly.vn


Lượt xem: 88

Chịu trách nhiệm nội dung: Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học
Địa chỉ: Số 262 Đội Cấn, Q. Ba Đình, TP. Hà Nội
Điện thoại: 080.43558
Email: phonganlespc@gmail.com - anle@toaan.gov.vn

© Bản quyền thuộc về Tòa án nhân dân tối cao.
Ghi rõ nguồn Trang tin điện tử về án lệ (anle.toaan.gov.vn) khi đăng tải lại các thông tin, dữ liệu từ Trang này.

ácdscv