Loading...
Skip to main content

Quyền ban hành án lệ của Tòa án tối cao trong Hiến pháp

(08/01/2013 10:45)

Trong 2 ngày 7 và 8-1, tại Hà Nội đã diễn ra Hội thảo công bố các báo cáo nghiên cứu về án lệ và công bố bản án của Tòa án.

Hội thảo do TANDTC và Chương trình đối tác tư pháp (do Ủy ban châu Âu, Chính phủ Đan Mạch và Thụy Điển tài trợ) phối hợp thực hiện. Ông Ngô Cường, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế TANDTC đã chủ trì hội thảo.

image

Ông Ngô Cường, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế TANDTC và ngài Jacob Gammelgaard, Trưởng nhóm chuyên gia hỗ trợ kỹ thuật thường trực Chương trình đối tác tư pháp chủ trì Hội thảo

Tại hội thảo, các đại biểu đã nghe, thảo luận về các báo cáo kinh nghiệm áp dụng tiền lệ pháp và án lệ của 4 nước khác nhau gồm: Hoa Kỳ, Liên bang Nga, Hà Lan và Indonesia cùng các tham luận về việc phát triển án lệ tại Việt Nam. Đây là những thông tin hỗ trợ các cơ quan pháp luật và chuyên gia pháp lý của Việt Nam trong việc làm rõ và xác định thêm vai trò của án lệ trong hệ thống pháp luật hiện hành.

Theo bản nghiên cứu được công bố, 4 nước được lựa chọn nêu trên đã đưa ra hình ảnh lát cắt của các hệ thống tư pháp và truyền thống lịch sử khác nhau, bao gồm các nền tư pháp theo truyền thống thông luật và dân luật. Việc so sánh làm nổi bật những phương thức tiếp cận thông lệ khác nhau về vai trò của tiền lệ và án lệ trong quá trình xét xử của Tòa án.

Báo cáo đã chỉ ra rằng, tại những nước chú trọng nhiều hơn tới sự độc lập của bộ máy Tòa án và quá trình ra quyết định của Thẩm phán, nhất là những nước áp dụng thông luật, án lệ được nhìn nhận là một nguồn luật quan trọng. Còn tại những nước chú trọng nhiều hơn tới sự tối thượng của cơ quan lập pháp như là hiện thân của ý chí toàn dân, nhất là những nước sử dụng hệ thống dân luật hoặc luật lục địa, án lệ không được chính thức coi là một nguồn luật. 

 Như đối với Hoa Kỳ, nước này coi tiền lệ pháp và án lệ có vai trò quyết định trong hệ thống pháp luật của mình. Chúng tác động tới mọi khía cạnh của chức năng tư pháp và công việc của các chuyên gia luật (Thẩm phán, Luật sư, Công tố viên…). Thêm vào đó, hệ thống pháp luật Hoa Kỳ bao gồm các nguyên tắc và thủ tục thông luật kế thừa từ nước Anh, đã được nghiên cứu và sao chép trên toàn thế giới. Ngay từ đầu thông luật đã được dựa trên những thông lệ và tiền lệ rút ra từ các quyết định của Thẩm phán với thẩm quyền xét xử khác nhau và được xét xử theo thời gian.

Tương tự, Hà Lan cũng là một nước coi án lệ và tiền lệ pháp có vai trò quan trọng trong hệ thống pháp luật. Hiện nước này thừa nhận hai nguồn luật là đạo luật và các quyết định của Tòa án. Các quyết định của Tòa án có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong hệ thống pháp luật ở Hà Lan. Tòa án trong một chừng mực hợp lý có tác dụng định hình các mối quan hệ xã hội và tính chất của quốc gia. Các vấn đề nổi cộm và những vấn đề gây tranh cãi hay bế tắc nhưng không được quy định trong luật sẽ được Tòa án quyết định. Bên cạnh đó, các lĩnh vực quan trọng của luật pháp hầu như chủ yếu dựa trên án lệ, trong đó bao gồm luật về nghĩa vụ bồi thường, các lĩnh vực của luật chứng khoán hay luật môi trường. Luật pháp Hà Lan được quản lý dựa trên các quy phạm mở (tính hợp lý, sự ngay tình, các thông lệ thương mại tốt…) dựa trên các quyết định của Tòa án. Tòa án và các quyết định của Tòa án đóng vai trò tối quan trọng trong hệ thống pháp luật Hà Lan.

Tuy nhiên, trái ngược lại thì Liên bang Nga và Indonesia là những nước không coi tiền lệ pháp và án lệ có vai trò quan trọng trong hệ thống pháp luật của mình. Điều này do lịch sử để lại, các quy tắc xét xử đã từng tồn tại trong hệ thống Tòa án sau đó bị loại bỏ dần, xuất phát từ những mâu thuẫn phát sinh trong một thời gian dài…

Từ kinh nghiệm của các nước trên thế giới cùng với sự phát triển án lệ của Việt Nam từ trước tới nay cho thấy đã đến lúc cần phải thừa nhận án lệ trong hệ thống pháp luật Việt Nam cũng như việc phát triển án lệ của TANDTC. Theo PGS. TS Đỗ Văn Đại, trường ĐH Luật Tp. Hồ Chí Minh, án lệ đã tồn tại trong thực tiễn xét xử tại Việt Nam, nhưng chưa được ghi nhận trong một văn bản chính thức. Vì vậy nên bổ sung quy định “TANDTC có quyền ban hành án lệ” vào Hiến pháp 1992 sửa đổi. Đồng thời cần có những quy định thể hiện rõ việc ghi nhận án lệ trong Bộ luật Dân sự 2005 sửa đổi, tạo điều kiện cho án lệ đi vào cuộc sống.

Nguồn: congly.vn


Lượt xem: 190

Chịu trách nhiệm nội dung: Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học
Địa chỉ: Số 262 Đội Cấn, Q. Ba Đình, TP. Hà Nội
Điện thoại: 080.43558
Email: phonganlespc@gmail.com - anle@toaan.gov.vn

© Bản quyền thuộc về Tòa án nhân dân tối cao.
Ghi rõ nguồn Trang tin điện tử về án lệ (anle.toaan.gov.vn) khi đăng tải lại các thông tin, dữ liệu từ Trang này.

ácdscv