Loading...
Skip to content

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO
án lệ

Cho ý kiến đối với các quyết định giám đốc thẩm được lựa chọn, đề xuất làm án lệ

(4/4/2016)

Chiều ngày 04/4/2016, tại Hà Nội, Hội đồng tư vấn án lệ tổ chức Hội thảo xem xét, cho ý kiến đối với nội dung của 12 Quyết định giám đốc thẩm được đề xuất lựa chọn làm án lệ.

Các đồng chí Phó Chánh án TAND tối cao Nguyễn Sơn và Tống Anh Hào chủ trì Hội thảo.

Tham gia Hội thảo, có các đồng chí thành viên Hội đồng tư vấn án lệ; đại diện các cơ quan, tổ chức hữu quan và các chuyên gia pháp lý, nhà khoa học, các nhà hoạt động thực tiễn…

Để triển khai thi hành Luật Tổ chức TAND năm 2014 và thực hiện Nghị quyết số 03/2015/NQ-HĐTP ngày 28/10/2015 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC về quy trình lựa chọn, công bố và áp dụng án lệ, Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học TAND tối cao đã tổ chức nghiên cứu, rà soát, lựa chọn, đề xuất một số bản án, quyết định giám đốc thẩm của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao và Tòa dân sự TAND tối cao là nguồn để phát triển thành án lệ. Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học đã tổ chức Hội thảo để lấy ý kiến của các đại biểu Quốc hội, các chuyên gia, nhà khoa học, các nhà hoạt động thực tiễn, các cơ quan, tổ chức hữu quan.

Trên cơ sở ý kiến góp ý của các đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học đối với các quyết định giám đốc thẩm của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao được đề xuất lựa chọn là nguồn để phát triển thành án lệ, Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học đã lựa chọn, đề xuất 12 quyết định giám đốc thẩm là nguồn để phát triển thành án lệ và xây dựng 12 dự thảo án lệ trình Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao lựa chọn, thông qua.

Để bảo đảm chất lượng của các án lệ, ngày 28/3/2016, TAND tối cao đã gửi 12 quyết định giám đốc thẩm được lựa chọn, đề xuất làm án lệ và 12 dự thảo án lệ đến các thành viên Hội đồng tư vấn án lệ để tiếp tục cho ý kiến. 12 quyết định giám đốc thẩm được đưa ra xem xét, lấy ý kiến tại Hội thảo, tập trung vào các vụ án điển hình về: tranh chấp hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất; tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất; tranh chấp thừa kế tài sản; tranh chấp di sản thừa kế; tranh chấp thừa kế; đòi tài sản; ly hôn;…

Tại buổi Hội thảo, các ý kiến đều đánh giá cao quyết tâm của TAND trong việc xây dựng và ban hành tập án lệ đầu tiên, cụ thể hóa quy định của Luật Tổ chức TAND năm 2014 về nhiệm vụ của TAND tối cao trong việc lựa chọn bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật, có tính chuẩn mực để tổng kết phát triển thành án lệ và công bố án lệ; coi sự xuất hiện của án lệ đã làm thay đổi nhận thức về nguồn pháp luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

Đa số ý kiến nhất trí với nội dung của các bản án, quyết định được đưa ra để lựa chọn làm án lệ. Bên cạnh đó, cũng còn nhiều ý kiến khác nhau về một số bản án, quyết định.

Đối với Quyết định giám đốc thẩm số 100/2013/GĐT-DS ngày 12-8-2013 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC về vụ án “Tranh chấp thừa kế” và dự thảo án lệ. Các thành viên Hội đồng nhất trí với nội dung đề xuất là án lệ và dự thảo án lệ, vì đây là tình tiết pháp lý có tính điển hình. Tuy nhiên, cần cân nhắc bổ sung vào phần khái quát nội dung án lệ nội dung Tòa án chỉ giải quyết việc chia thừa kế trong trường hợp có người thừa kế chưa rõ địa chỉ mà và tạm giao cho người khác quản lý kỷ phần thừa kế của họ khi Tòa án đã tiến hành hết các thủ tục tống đạt, ủy thác tư pháp một cách hợp lệ.

PGS. TS. Nguyễn Tất Viễn, Ban Chỉ đạo cải cách tư pháp Trung ương, thành viên Hội đồng tư vấn án lệ, cho rằng lập luận: “Như vậy, trong hồ sơ đã có địa chỉ của những người đã sống ở nước ngoài, còn việc yêu cầu ông Hưng cung cấp chứng tử của ông Đường bà Thảo là không cần thiết, vì cả ba người ở trong nước đều xác nhận hai người này đã chết..” chưa đủ tính thuyết phục vì nguyên tắc để xác định một người đã chết phải căn cứ vào sự kiện hộ tịch hoặc xác nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc người đó đã chết (giấy chứng tử…).  

Đối với Quyết định giám đốc thẩm số 143/2013/DS-GĐT ngày 13/11/2013 của Hội đồng Thẩm phán TANDTC về vụ án “Tranh chấp hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất” giữa nguyên đơn là bà Văn Anh Muội với bị đơn là bà Văn Anh Kim thì hầu hết các ý kiến không nhất trí đề xuất làm án lệ vì đường lối giải quyết của Tòa án trong vụ án trên sẽ dẫn đến cách hiểu là người nước ngoài (nhất là Việt kiều) không được đứng tên khi điều kiện đứng tên ngày nay đã hội đủ, đồng thời mâu thuẫn với chính đường lối giải quyết của Hội đồng Thẩm phán liên quan đến người Việt Nam đứng tên hộ mua bất động sản.

Trong khi đó, TS. Nguyễn Văn Nam, Phó Trưởng Khoa Luật- HVANND lại đồng ý với dự thảo án lệ, vì đã viện dẫn các qui định có liên quan đến Điều 126 Luật nhà ở năm 2003, Điều 121 Luật Đất đai 2003 và Khoản 1, Điều 122 Bộ Luật dân sự 2005”.

TS. Nguyễn Văn Nam cho rằng, Quyết định giám đốc thẩm số 143/2013/DS-GDT, đã tạo ra án lệ về việc xác định tính “Vô hiệu” của “hợp đồng tặng cho tài sản là quyền sử dụng đất, gắn với nhà ở. Đây là một loại giao dịch pháp lý thông qua hình thức hợp đồng tặng cho. Hội đồng Thẩm phán của TAND tối cao đã có cơ sở khi nhận định: Giao dịch tặng cho quyền sử dụng đất (có tài sản gắn liền với đất) tại số 04 Lê Văn Hưu giữa bà Muội và bà Kim vô hiệu, lỗi làm hợp đồng vô hiệu thuộc về cả hai bên. Trường hợp hợp đồng tặng cho nhà đất mà bên được tặng cho không đủ điều kiện để sở hữu nhà ở tại Việt Nam thì hợp đồng tặng cho đó vô hiệu; lỗi làm cho hợp đồng vô hiệu thuộc về cả hai bên. Đồng thời trong Quyết định giám đốc thẩm số 143/2013/DS-GDT, đã tạo ra đường lối xét xử  về việc giải quyết hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu đối với “ Hợp đồng tặng cho nhà, quyền sử dụng đất”… Đường lối xét xử này có thể được phổ biến và áp dụng trong các vụ việc tương tự để bảo về lợi ích chính đáng của người có tài sản đã được tặng cho và quyền lợi của bên nhận tặng cho.

Về những vấn đề chung của án lệ, một số ý kiến đề nghị bổ sung vào dự thảo án lệ các từ khóa của án lệ theo đúng hướng dẫn tại điểm c khoản 2 Điều 7 Nghị quyết số 03/2015/NQ-HĐTP ngày 28-10-2015 của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao. Lại có ý kiến đề nghị cần lựa chọn những tình tiết quan trọng vụ án có liên quan trực tiếp đến nội dung đề xuất là án lệ theo đúng hướng dẫn tại điểm d khoản 2 Điều 7 Nghị quyết số 03/2015/NQ-HĐTP ngày 28-10-2015 của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao mà không nên nêu trong dự thảo án lệ những tình tiết không có giá trị đối với án lệ.

Kết luận buổi Hội thảo, Phó Chánh án TAND tối cao Tống Anh Hào đánh giá cao những ý kiến đóng góp của các đại biểu, mặc dù còn có quan điểm khác nhau về 12 quyết định giám đốc thẩm được đưa ra để xem xét, nhưng nhìn chung các ý kiến đều mang tính xây dựng. Phó Chánh án TAND tối cao Tống Anh Hào đề nghị Vụ Pháp chế và Quản lý khoa TAND tối cao học tổng hợp các ý kiến tại Hội thảo để tiếp tục xem xét, chỉnh lý để làm sao khi chính thức ban hành án lệ phải đảm bảo đây là những bản án, quyết định có tính điển hình, khuôn mẫu, có giá trị áp dụng đối với những vụ việc có tình tiết, sự kiện pháp lý tương tự; bảo đảm những lập luận, phán quyết trong bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án được công nhận là án lệ phải có tính chuẩn mực, có giá trị hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử; bảo đảm khách quan, công bằng.

Dự kiến ngày 06/4/2016, Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao sẽ xem xét và thông qua đối với những bản án, quyết định đã được Hội đồng tư vấn án lệ cho ý kiến, lựa chọn tại Hội thảo.

Nguyên Anh

 

TÒA ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO

Chịu trách nhiệm nội dung: Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học
Địa chỉ: Số 262 Đội Cấn, Q. Ba Đình, Tp. Hà Nội - Điện thoại: (04) 08048292 - Email: anle@toaan.gov.vn
© Bản quyền thuộc về Tòa án nhân dân tối cao.
Ghi rõ nguồn Trang điện tử án lệ (anle.toaan.gov.vn) khi đăng tải lại các thông tin, dữ liệu từ Trang này.

Số lượt truy cập: 453,904